Aralık 11, 2018 291
Çene Eklemi Rahatsızlıkları
Giriş
Çeneden ses gelmesi, ve dişleri gıcırdatma stresli şehir hayatıyla birlikte artık bir çok kişinin hayatlarının bir döneminde yaşadığı bir sorun haline gelmiştir. Bazı durumlarda çok hafif seyredip hızlıca düzelen bu durum, bazı kişilerde günlük hayatı olumsuz etkileyecek kadar ileri boyutlarda olabilir.
Çene eklemi, vücudumuzdaki eklemler içerisinde 3 yönde hareket edebilen tek eklem olması nedeniyle çok özeldir. Çene eklemi içerisindeki dokuların bir sebeple bozulması, eklem içerisinde düzensizliklere sebep olur ve böylece şikayetler başlar.
Bu yazıda, çene eklemi rahatsızlıklarından en sık görülenlerini ve tedavi metodlarını basitçe anlatmaya çalışacağım.
Eklem Şikayetlerinin Sebepleri
Modern çağdaki en önemli sebeplerden biri strestir. Büyük şehirde yaşayıp eklem şikayeti çekmeyen yok gibidir. Strese bağlı diş sıkma ve diş gıcırdatma çene eklemi ve kasları üzerinde aşırı baskıya sebep olup şikayetleri ortaya çıkartır.
Strese bağlı olmayan diş sıkma ve diş gıcırdatma. Altında çoğunlukla psikolojik bir sebep yatar. Örneğin küçük kardeşini kıskanan bir çocuk gece uyurken dişlerini sıkabilir ve gıcırdatabilir. Yoğun sınav döneminde stres altında çalışan öğrencilerde de diş sıkma çokça görülür.
Kaza veya yaralanma sonucu eklem bölgesine gelen travmalar.
Gelişim bozuklukları ve bazı hastalıklar.
Diş dizisindeki düzensizlikler. Örneğin yüksek yapılmış dolgular ve porselenler, aşırı diş eksikliği v.b.
Sürekli olarak tek taraflı çiğneme eklem ve kasların bir tarafta aşırı çalışıp diğer tarafta çalışmamasına sebep olacağı için eklem rahatsızlığına davetiye çıkarır.
Çeneden Ses Gelmesi
Çene eklemi şikayeti olan hastaları diş hekimine getiren en büyük sebep çeneden ses gelmesidir. Yemek yerken çeneden ses gelmesi, konuşurken, esnerken, açma kapama gerektiren çene eklemi fonksiyonları sırasında duyulan bir çıtırdama sesi hastaların şikayeti olur.
Aşağıdaki videoda çene eklemi hareketini bir animasyonla izleyebilirsiniz.
Kişilerin şikayeti ise en çok yemek yerken ses gelmesi etrafında toplanır. Çünkü özellikle yemek yerken çenenin fonksiyonel hareketleri yapılmış olur ve böylece sesler farkedilir hale gelir.
Tıbbi literatürde “klik” diye adlandırılan bu ses bir eklem problemi olduğunun kesin tanılarından biridir.
Klik sesi, eklem içerisindeki bozukluktan kaynaklanır. Açma kapama sırasında, yemek yerken, esnerken çene eklemi yerinden çıkarken yada yerine oturmaya çalışırken klik sesi duyulur.
Çene ekleminden ses gelmesi genellikle beraberinde başka şikayetlerle seyreder. Açıp kapatmada ağrı, çenede yorgunluk hissi, sabahları yanak bölgesinde ağrı ve çene açmada zorluk gibi şikayetler çene eklemi rahatsızlıklarında sıkça görülür.
Eklemden klik sesi gelmesi çoğunluka redüksiyonlu disk deplasmanı adıyla tıbbi olarak isimlendirilir. Redüksiyonlu disk deplasmanında ağız açılıp kapatılırken klik sesi ile birlikte çenenin sağa ya da sola kayması görülebilir.
Eklemden bir zaman ses gelmiş ama sonra ses kesilmiş ve açıp kapamada çenede sağa sola devrilme oluyorsa bu da yine çoğunlukla redüksiyonsuz disk deplasmanı olarak adlandırılır.
Bu tıbbi terimleri detaylı olarak açıklama gereği duymuyorum.
Eklem Rahatsızlığı Nasıl Anlaşılır ?
Aşağıdaki durumlarda bir çene eklemi rahatsızlığından şüphelenerek diş hekimine başvurmak gerekir.
* Eklem ve Kaslarda Ağrı: Çeneyi açıp kapatırken kulak hizasında ve/veya yanak bölgesinde ağrı. Bu ağrı daha çok bir ağırlık şeklinde hissedilir.
Bir de çenenin açıp kapatılırken hissedilen daha keskin tarzda bir ağrısı vardır. Örneğin yemek yerken duyulan sese bir de ağrı eşlik eder. Keskin olan ağrı daha çok ileri durumlarda görülür.
* Kaslarda Yorgunluk Hissi: Özellikle sabahları yanaklarda yorgunluk hissi, kulak hizasından yanaklara doğru masaj ve bastırma isteği.
* Çene Ekleminden Ses Gelmesi: Açıp kapatma hareketleri sırasında çıtırtı, gıcırdama veya klik sesleri duyulması. Yemek yerken çeneden ses gelmesi, esnerken aniden “tak” diye bir ses duyulması.
* Çenenin Kilitlenmesi veya Zorlanması: Çenenin kapanmaması, açılmaması veya olduğu pozisyonda kilitlenmesi. Çenenin belli bir oranda açılıp daha fazla açılmaması ve/veya belli düzeyde kapanıp daha fazla kapanmaması.
* Çenenin Bir Tarafa Kayması: Ağız açma sırasında bir taraftaki eklemin düzgün çalışmaması sonucu çenede açılıp kapanırken kayma görülür. Buna deviasyon denir.
* Kulak Şikayetleri: Kulakta ağrı, tıkanma hissi, çınlama, rahatsızlık.. Çene eklemi şikayeti olan hastalar genellikle önce K.B.B ye giderler çünkü çene eklemi neredeyse kulağın içindedir ve öyle hissedilir. K.B.B muayenesinde sorun çıkmayan hastalar diş hekimine yönlendirilirler.
* Boyun Ağrıları: Çene kaslarının boyun kaslarıyla olan bağlantıları sebebiyle bu bölgede oluşacak rahatsızlıklar çoğunlukla boyun ağrılarını da tetiklerler.
* Yakınlarınızın Söylemleri: Örneğin eşinizin “geceleri dişlerini gıcırdatıyorsun” demesi. İş arkadaşınızın “çenenden ses geliyor” demesi gibi şeyler.
Çene Eklemi Tedavi Edilmezse
Eklem rahatsızlığı tedavi edilmediği taktirde, eklem içindeki bozukluk ve hasar artacağı için tablo kötüye doğru ilerler.
Önemli : Eklem rahatsızlıklarında ilerleyen zamanlarda eklemden gelen ses kesilir ve bazı hastalar iyileştiklerini düşünürler oysa bu yanlıştır.
Sesin bir tedavi olmadan kesilmesi eklemin artık yuvasına oturmadığını gösterir. Bu hastalarda “deviasyon” adı verilen, çeneyi açıp kapatırken bir tarafa doğru çenede kayma görülür.
Eklem rahatsızlıkları huzursuzluk, diş gıcırdatmaya bağlı diş problemleri, diş kırıkları v.s. sonuçlarını doğurabilir.
İlerlemiş durumlarda çene kilitlenmeleri yaşanabilir.
Her rahatsızlık gibi eklem şikayetlerininde erken müdahalesi ile daha etkili ve hızlı sonuçlar elde edilir.
Çene Ekleminin Tedavisi
Çene eklemi problemlerine sebep olan bir çok faktör vardır.
Stres, diş dizisi bozuklukları, yanlış yapılmış dolgu ve porselen restorasyonları, travma gibi faktörler eklem şikayetlerini ortaya çıkarabilir. Tedavi için öncelikle bu faktörleri tek tek gözden geçirmek gerekir.
Diş hekiminin eklemi tedavi edebilmesi için öncelikle kesin olarak tanı koymalıdır. Kesin tanı koyulamayan vakalarda bir üniversiteye ya da uzmana yönlendirmek daha uygundur.
Kesin tanısı konulabilen eklem şikayetleri çok hızlı bir şekilde tedavi edilebilmektedir.
Eklem rahatsızlıklarının en güncel ve etkili tedavileri splint uygulamalarıdır.
Aşağıda splint ile ilgili detaylı açıklamalar bulabilirsiniz.
Hafif şikayetlerle seyreden eklem rahatsızlıkları ilaç desteği ve egzersizlerle düzeltilebilmektedir. Makalenin devamında bu egzersizleri bulabilirsiniz.
Diş dizisindeki bozukluklara bağlı şikayetler sorunlu bölgenin tedavisiyle basitçe çözülebilir.
Her iki taraftaki çene eklemi arasındaki dengesizlik de eklem şikayetine yol açar. Örneğin bir tarafta yüksek yapılmış bir dolgu yada porselen kaplama varsa, çene kapatılırken tek tarafta daha fazla basınç olacak ve dolayısıyla eklem şikayetleri baş gösterecektir.
Eğer bir dolgu,porselen v.s. bu düzensizliğe yol açıyorsa, ağız içinde yapılacak düzenlemeler eklem şikayetlerinin geçmesini sağlayabilir.
Strese bağlı diş sıkma günümüzde eklem şikayetlerini doğuran en büyük etkenlerdendir.
Çene eklemi tedavilerinde başarıya ulaşamamanın en büyük sebebi de zaten stresi ortadan kaldıramıyor olmaktır.
Egzersizler ve Fizik Tedavi
Özellikle ilerlememiş durumlarda, örneğin yemek yerken çenesinde ses duyup hemen diş hekimine gelmiş bir hastada çoğunlukla egzersizler işi çözmede başarılı olurlar.
Çene eklemi rahatsızlıkları için verilen egzersizler kişinin kendisi tarafından yapabileceği gibi bir fizyoterapist yardımıyla da uygulanabilir.
Egzersizlerin amacı daha çok kasları gevşetmek ve güçlendirmektir.
Egzersizlerin başarılı olmasının tek şartı doğru ve düzenli bir şekilde yapılmasıdır.
Aşağıda çene eklemi için tavsiye edilen temel egzersizlere ait bir görsel bulabilirsiniz.
Hasta Eğitimi
Çene eklemi tedavilerindeki en önemli basamak budur. Çok önemsenmeyecek gibi görünür ama kişinin farkındalığı tüm rahatsızlıklarda olduğu gibi burada da önemlidir.
Hasta yapılan tedavinin bilincinde olmalı, direktiflere dikkat etmeli, varsa ilaçlarını düzenli kullanmalı, egzersizleri aksatmamalı, kontrollere gitmelidir.
Her şey olması gerektiği gibi yapılmış ama hasta koordine olmamışsa kesinlikle tedavi başarıya ulaşmaz diyebiliriz.
Splint Uygulaması
Hastanın şikayetleri ilaç, egzersiz v.s. ile geçmeyecek durumdaysa, çene eklemi tedavisi için “splint” uygulaması yapılır.
Redüksiyonlu disk deplasmanı, redüksiyonsuz disk deplasmanı, bruksizm (diş sıkma) ve myofasial ağrı gibi rahatsızlıklarda diş hekimleri muayenehane ortamında rahatlıkla splint tedavisi uygulayabilirler.
Splint, alt yada üst çeneden birindeki dişlerin üzerine oturtulan ve hasta tarafından takılıp çıkartılabilen, ince şeffaf bir plaktır. Alınan ölçüye göre dışarıda hazırlanır ve hastaya nasıl kullanması gerektiği anlatılarak teslim edilir.
Splintin tedavi mekanizması çeneyi ideal pozisyonda kapanmaya zorlaması, çiğneme kaslarını rahatlatması ve psikolojik alışma şeklide çalışır.
Splint tedavisi uzun süren ve hasta iş birliğinin önemli olduğu bir süreçtir. Tedavi boyunca hasta hekimin tavsiyelerine uymalı ve kontrollerinin aksatmamalıdır.
Tedavi kontrolleri, ilk hafta, 2. hafta, 1. ay, 3. ay ve 6. ay şeklinde yapılır.
Her kontrolde splint üzerinde gerekiyorsa düzenlemeler yapılır.
Tedavi bitirilmek istendiğinde splint aniden bırakılmaz. Bir gün kullanılıp bir gün kullanmayacak şekilde yavaş yavaş bırakılır. Tamamen bırakılınca şikayetler nüksediyorsa tedavi devam eder.
Splintler mümkünse tüm gün ve uyurken kullanılmalıdır.
Ağız içi bir aparey olan splintler dişler üzerine tam olarak oturur. Hasta tarafından basitçe çıkarılıp takılabilir.
Diş eti, damak, dil gibi çevre yapılara zarar vermez. Rahatsızlık oluşturmaz. Uykuya dalmayı engellemez.
İlk haftadan itibaren önemli derecede etkinlik göstererek ağrıları ve şikayetleri azaltmaya yardımcı olur.
Cerrahi Tedavi
Aşırı ilerlemiş bazı eklem rahatsızlıkları ancak cerrahi müdahale ile çözülebilmektedir.
Aşırı ilerlemiş bu vakaların tedavileri zordur. Durumun bu denli ağırlaşmasının en büyük sebebi ise kişinin rahatsızlığını ihmal etmesidir.
Cerrahi olarak müdahalede eklem içerisindeki düzensizlikler giderilir, çene fonksiyonlarını engelleyen durumlar varsa düzeltilir.
Bruksizm ( Diş Sıkma ) Tedavisi
Bruksizm (diş sıkma), modern çağla birlikte hayatımızda daha fazla yer etmiş olan bir durumdur. Toplumda çoğu kişinin hayatında en az bir dönem bu rahatsılık ortaya görülmektedir.
Bruksizm, diş sıkma ve gıcırdatmayala sonuçlanan bir beyin aktivitesidir.
Yani, bruksizm aslında bir çene eklemi problemi değildir. Daha çok strese bağlı oluşan aşırı beyin aktivitesinin yansımasıdır. Çene eklemi problemi ise bruksizme bağlı olarak oluşabilir.
Özellikle geceleri diş sıkıyor ya da gıcırdatıyor olmamızın sebebi, gün içinde bilinçaltımıza atılan şeylerin gece uyurken ortaya çıkmasıdır.
ve, uykudayken kişinin sıktığı sadece çenesi değil aslında bütün vücududur.
Bruksizmden muzdarip kişilerin sadede çeneleri değil bütün vücutları ağrılı ve yorgundur.
Bruksizmin tedavisi diş hekimleri tarafından yapılamaz. Psikiyatrik, nörolojik ve ortopedik bir durumdur. Peki diş hekimleri ne yapıyor ?
Diş hekimleri, bruksizme bağlı etkileri ortadan kaldırmak yani diş ve çevre dokuları korumak, ağrıları hafifletmek için uygulamalar yaparlar.
Dişlerini sıkan kişilerde, diş aşınmaları, gıcırdatmaya bağlı diş kırılmaları, çene eklemi şikayetleri, yüz, boyun, omuz ağrıları görülür.
Diş hekimi bu durumları hafifletmek için yine toplumda gece plağı diye bilinen splint uygulaması yapar. Tıpkı çene eklemi rahatsızlıklarında olduğu gibi, bruksizm vakalarında da yukarıda bahsettiğim gibi koruyucu amaçla splint yapılır.
Erken Dönemde Yapılabilecekler
Eğer ilerlemiş bir durumunuz varsa, örneğin ağız açıp kapanırken çeneniz bir tarafa kayıyorsa, yemek yerken çeneden gelen ve sizi rahatsız edecek kadar sesler duyuyorsanız aşağıdaki tavsiyeler işe yaramayacaktır. En kısa zamanda bir diş hekimine muayene olmanız gerekir.
Çeneden ses gelmesi şikayetiyle ortaya çıkan çene eklemi rahatsızlıkları bazen kişinin kendi kendine yapabileceği şeylerle geçebilmektedir. Bunlar basitçe travmadan kaçınmak, kas gevşeticiler, sıcak uygulama ve egzersiz uygulamalarıdır.
* Travmadan Kaçınmak ; kabuklu kuruyemişleri ön dişlerle kırmak (ay çekirdeği, fıstık, fındık v.b.) çene eklemine ani ve yoğun bir kuvvet uygulayıp bir travma etkisi yaratabilir. Eğer böyle bir alışkanlığınız varsa çene eklemi rahatsızlığına sebebi olabilir.
Ön dişlerle ısırma hareketi de çeneye aşırı yük bindirir. Örneğin elma, ayva, havuç gibi besinler ısırılmadan mümkünse küçük lokmalar halinde yenmelidir.
Esnerken ağız çok açılmamalı mümkünse elle desteklenmelidir.
* Kas Gevşeticiler; kas spazmlarına bağlı şikayetlerde kas gevşetici ilaçlar kullanmak, bölgedeki kasları bir nebze rahatlatacağı için iyi gelebilir.
* Sıcak Uygulama; çene ile ilgili şikayetlerde sıcak uygulaması kasları gevşetici etki yapması açısından ilaçlarla birlikte tavsiye edilmektedir.
* İki Taraflı Çiğneme; çene eklemleri arasındaki yük dağılımını eşitleyeceği için rahatlama sağlar.
* Egzersiz; kas ağrılarıyla beraber seyreden çene eklemi rahatsızlıklarında egzersizler kasları güçlendirdiği için genellikle tavsiye edilir. Aşağıdaki çizimlerde gösterilen egzersizleri yapmak, bayağı rahatlatıcı etkiler gösterecektir.
* Düzenli Bir Uyku; stresi azaltıp, çiğneme kasları üzerinde gevşetici etki yapacağı için çene eklemi şikayetlerini azaltır. Gerçi yazması kolay ama düzenli uykuyu keşke uyuyabilsek 🙂
Görsel; http://turanuslu.net/cene-eklemi-icin-egzersiz/ adresinden alınmıştır.
Bize Ulaşın
Yorum, düşünce ve merak ettiklerinizi aşağıdaki yorumlardan bana iletebilirsiniz.
Hakkımda, iletişim, kampanyalar, tedavi fiyatları gibi sayfalara erişmek için ana sayfaya dönebilirsiniz.
Sağlıklı günler dilerim.
Osmaniye Diş Kliniği, Bakırköy
05538885444